حدود 60 درصد از افراد مبتلا به افسردگی برای درمان اقدام میکنند و حدود 70 تا 90 درصد آنها درمان میشوند. برخی از مبتلایان به دلایل مخلتف ممکن است طی یک دوره درمان نشوند، اما تقریبا همه افرادی که برای درمان افسردگی به متخصص مراجعه میکنند و به آن پایبند میمانند، درمان میشوند.
افسردگی درمان قطعی دارد؟ یا تا ابد در پس زمینه باقی می ماند؟
افسردگی با آمار 80 الی 90 درصد بهبود افراد مبتلا، درمانپذیرترین اختلال روحی روانی است. نحوه درمان انواع مختلف افسردگی با یکدیگر تفاوت دارند. برخی از این انواع افسردگی در مدت طولانی و از سنین کم شروع میشوند و معمولا زمان بیشتری برای درمان میبرند. افرادی که به نوع مزمن افسردگی مبتلا هستند خود را زندانی همیشگی غم و غصه میدانند. اما آیا این ذهنیت درست است؟
معمولا افسردگی تا چه مدت طول می کشد؟
اشکال خفیفتر افسردگی یا ناراحتیهایی که به دلیل اتفاقات و عوامل محیطی رخ میدهند، معمولا در یک دوره زمانی محدود برطرف میشوند. از طرف دیگر انواع شدیدتر یا مزمن افسردگی، تا سالها میتوانند همراه فرد باقی بمانند.
اگر برای مدت زیادی افسردگی درمان نشد چه کنیم؟
انواع شدیدتر افسردگی در دورههای طولانیمدتتری باقی میمانند. برای مثال اختلال افسردگی اساسی در یک دوره دو ساله فرد را درگیر میکند و مقاومت به درمان تا حدود زیادی وجود دارد.
بزرگترین چالش در درمان افراد افسرده، مقاومت درمانی یا پیچیدگی های مربوط به درمان و اختلال نیست؛ بلکه افرادی که در مدت زیاد یا با شدت زیاد افسردگی را تجربه کردند، تحت اثر علائم افسردگی، امیدی به بهبودی خود نمیبینند یا انگیزهای برای آن ندارند. همین موضوع مانع بزرگی در احساس نیاز به درمان یا پیگیری درمان است که ماندگاری آن را طولانیتر میکند.
درمان قطعی افسردگی
ابتلا به افسردگی می تواند دلایل پیچیده و گستردهای در جوانب شناختی یا نورولوژی داشته باشد. این موضوع باعث میشود تا درمان آن نیازمند روشهای متنوع و مختلف برای افراد مختلف باشد. در نهایت میتواند با اطمینان گفت که افسردگی قابل درمان است.
بعد از مراجعه به متخصص سلامت روان برای درمان افسردگی، متخصص بعد از بررسی جوانب مخلتف رواندرمانی را شروع خواهد کرد. رواندرمانی، درمان اصلی افسردگی است. انتخاب نوع رواندرمانی بستگی به شرایط فرد و نیازهای وی دارد. شناخت رفتار درمانی رایجترین درمان افسردگی است که نسبت به بقیه روشهای درمانی موثرتر نیز است.
در صورتی که پیشرفت فرد در طول روان درمانی از نظر متخصص کافی نباشد، ارجاع به روانپزشک انجام میشود. روانپزشک بعد از بررسیهای لازم یکی از انواع داروهای ضدافسردگی را پیشنهاد میکند.
بعد از یک دوره رواندرمانی و دارودرمانی پیشرفتهای حاصل شده ثبت و مشخص میشود. در صورتی که عوارض جانبی دارودرمانی باعث بروز مشکلاتی شده باشد، داروی وی تغییر خواهد کرد. این مسئله درباره رواندرمانی نیز صادق است. در صورتی که رواندرمانی موثر نباشد روش درمان تغییر خواهد کرد.
مدت زمان درمان از فردی به فرد دیگر متفاوت است. با این حال پیشبینی میشود همه بیماران دچار انواع متخلف افسردگی بعد از حداکثر دوسال به درمان کامل برسند. در برخی موارد نادر همزمانی اختلالات مختلف میتواند طول درمان را افزایش دهد. برای مثال بیماران که دچار دوقطبی و افسردگی مزمن هستند طول درمان بسیار بیشتری دارند.
درمان قطعی افسردگی شدید
درمان اصلی افسردگی، روشهای مختلف روان درمانی است. انتخاب بین این انواع مختلف بر عهده متخصص سلامت روان و بر اساس نیازهای فرد است. در صورت نیاز، مثلا شدت بالای علائم، دارودرمانی نیز به پروسه درمان اضافه خواهد شد. روشهای جانبی و خانگی نیز به عنوان تسهیلکننده و سرعتدهنده به درمان موثر هستند.
به طور کلی درمانهای افسردگی شدید شامل این موارد میشود:
تحریک مغز: روشهای مختلفی برای تحریک مغز وجود دارد که در بین آنها تحریک مغناطیسی فراجمجمهای یا TMS جدیدترین و کمخطرترین گزینه است اما به دلیل محدودیت در مطالعات علمی، خیلی کم تجویز میشود.
رواندرمانی: انواع مختلفی از رواندرمانی وجود دارند که هر کدام برای افراد با ویژگیها و شرایط مختلف طراحی شدهاند.
دارودرمانی: داروهای زیادی برای افسردگی موثر هستند و در صورت نیاز، متخصص آنها را تجویز میکند.
تغییرات سبک زندگی: سبک زندگی نقش مهمی در ابتلا به افسردگی دارد و بهبود بهداشت خواب یا اضافه کردن ورزش روزانه تاثیر چشمگیری در بهبودی دارد.
ذهنآگاهی: به زبان ساده ذهنآگاهی یعنی نسبت به خود اطلاعات دقیقتری اشتباه باشیم و نسبت به تغییرات و اتفاقات مختلف در بدن و ذهن خود آگاه باشیم.
شوکدرمانی: درمان با شوک الکتریکی برای افراد مبتلا به افسردگی شدید که درگیر اختلالات دیگر هستند ممکن است در بیمارستان روانی انجام شود اما به طور کل به دلیل خطرات احتمالی خیلی کم تجویز میشود.
جدیدترین روش درمان قطعی افسردگی شدید
در طول زمان همیشه روشهای جدید و نوآورانه برای افسردگی پیشنهاد میشود. جدیدترین روشهای درمان افسردگی شامل این موارد است:
ویتامینتراپی: سطح ویتامینها در بدن افراد مبتلا به افسردگی معمولا بسیار پایین است. یکی از راهکارهای جدید، تزریق ویتامین در دوزهای بالا است. با توجه به خطراتی که این نوع تزریق ممکن است داشته باشد، بررسی پزشکی و آزمایش خون ضروری است. ویتامینتراپی برای برخی از افراد مبتلا به افسردگی بسیار موثر و برای برخی کاملا بیاثر است.
تحریک مغناطیسی فراجمجمهای یا TMS: به زبان ساده، دستگاه TMS یک آهنربا قدرتمند دارد که قادر است به شکل دقیق نقاط خاصی از مغز را تحریک کند. بر اساس تصاویر fMRI، برخی از نواحی مغز مبتلایان به افسردگی کارکرد کمتری نسبت به بقیه افراد دارد و ایده این است که تحریک این بخشها با نیروی الکترومغناطیس منجر به بهبودی افسردگی شود. در حال حاضر مطالعات محدودی در این زمینه انجام شده است و آمار دقیقی از اثربخشی آن وجود ندارد.
کتامین: کتامین یک ماده مخدر صنعتی است که اثرات توهمزا و آرامشبخشی دارد. برخی از متخصصین معتقدند تاثیرات کتامین بر مغز باعث کاهش کمبودهای کارکردی مغز در افراد مبتلا به افسردگی میشود. با توجه به اینکه کتامین یک ماده به شدت اعتیادآور است که میتواند خطرناک باشد و آمارها اثربخشی آن را نشان نمیدهند، این درمان در اکثر کشورها ممنوع است.
داروهای ضدالتهاب: یکی از تاثیرات افسردگی بر بدن افزایش التهاب عمومی بدن است. برخی از متخصصین معتقدند التهاب به جای عارضه، ممکن است دلیل افسردگی باشد. در برخی از افراد، داروهای ضدالتهاب باعث بهبود افسردگی میشود و گاهی برای افراد مبتلا به افسردگی تجویز میشوند.
دلایل اصلی افسردگی
افسردگی به عنوان یک اختلال روانشناختی دلایل زیاد و مختلفی دارد. مشخص کردن دلیل اصلی افسردگی ممکن نیست اما عوامل زیر در کنار یکدیگر نقش پررنگی دارند:
- ژنتیک: افسردگی زمینه ژنتیکی دارد و وراثت مییابد.
- تغییرات هورمونی و جسمی: بسیاری از بیماریهای جسمی مخصوصا مشکلات مرتبط با ناهنجاری هورمونی میتواند منجر به افسردگی شود.
- استرس و فشار روانی: استرس به عنوان یکی از دلایل اصلی درگیری با اختلالات روانشناختی شناخته میشود.
- تروما و تجارب زندگی: تجارب منفی مخصوصا تروما و سواستفاده جسمی و جنسی یا سوگ از دست دادن عزیزان عامل قدرتمندی در آسیبپذیری سلامت روان است.
اقدامات موثر روزانه برای کاهش افسردگی
در کنار رواندرمانی و دارودرمانی، برخی فعالیتهای روزانه میتوانند تاثیر زیادی در درمان افسردگی مخصوصا انواع مزمن آن داشته باشند.
خودمراقبتی مجموعهای از مهمترین اقداماتی است که باعث میشود فرد نسبت به سلامت جسمی و روانی خود اهمیت داده و بیشتر نسبت به آنها آگاه باشد. هدف از این فعالیتها، بهبود سبک زندگی و حرکت به سمت شکلدهی به عادات سالم است.
در ادامه اجزای مختلف خودمراقبتی را بررسی خواهیم کرد.
1- سلامت خواب
خواب جزو مهمی از زندگی هر فردی است. هر انسان به طور میانگین یک سوم از زندگی را در خواب است. کیفیت خواب به طور کلی تاثیر زیادی بر سلامت جسمی و روانی دارد. توجه به سلامت خواب در افراد افسرده باعث کاهش شدت علائم به مرور زمان میشود.
ساعت منظم به خواب رفتن و محدوده زمانی مشخص برای بیدار شدن، دو عامل مهم در دسترسی به سلامت خواب هستند. در مسیر دستیابی به این دو هدف، مخصوصا برای افراد افسرده، موانع زیادی وجود دارد.
دوری از نور مصنوعی در ساعات تاریک روز و فعالیت بدنی که منجر به خسته شدن فیزیکی شود، تا حدود زیادی میتواند بیخوابی را برطرف کند. در صورتی که بیخوابی را تجربه میکنید، بهتر است هرچه سریعتر با کمک یک متخصص به آن رسیدگی کنید.
2- ورزش یا فعالیت فیزیکی
همانطور که گفته شد، یکی از فواید فعالیت فیزیکی خسته شدن فیزیکی و خوابالوده شدن و در نتیجه خواب راحت است. با این حال فواید فعالیت بدنی به این مورد ختم نمیشود. فعالیت سبک بدنی باعث ترشح هورمونهای مختلفی در بدن میشود که تاثیر زیادی در احساس شادابی و دوری از اضطراب دارد.
فعالیت بدنی لزوما یک ورزش سخت و دشوار نیست. فعالیتهای ساده مثل پیادهروی روزانه به اندازه کافی تاثیر مثبت خواهد داشت.
3- مدیتیشن
فعالیتهای آرامشبخش مثل مدیتیشن و یوگا با کمک به فرد در کنترل مسیر افکار باعث میشود تا فرد به شکل بهتری افکار خود را کنترل کند.
4- تمرین های شناخت-رفتاری
شناخت رفتار درمانی یک روش درمانی روانشناختی است که در درمان افسردگی نیز تاثیر زیادی دارد. شکل سادهتر روشهای درمانی به عنوان تمرینهای خانگی، تاثیر زیادی در مسیر درمان دارند.
5- ایجاد هدف و انگیزه
یکی از بزرگترین مشکلات افراد افسرده، ناتوانی در ایجاد و حفظ انگیزه است. احساس شدید غم و غصه باعث میشود تا آیندهبینی در این افراد با مشکل مواجه شود. برنامهریزی کوتاهمدت و بلندمدت با ایجاد انگیزه برای فعالیتهای مختلف، باعث هدفمندی فرد در طول روز میشود.
6- رژیم غذایی
مواد غذایی شکلدهنده اصلی تغییرات بیولوژیکی بدن ما هستند. مواد غذایی مختلف تاثیرات مختلفی بر بدن دارند. به طور کلی، یک رژیم غذایی سالم و دوری از غذاهای چرب و مضر علاوه بر سلامت جسمی، بر سلامت روانی نیز تاثیرات زیادی دارد. در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر و دقیقتر میتوانید مقاله غذاهای مضر برای افسردگی را مطالعه کنید.
کلام آخر
افسردگی به عنوان یک اختلال روانی، درمانپذیر است و نزدیک به 90 درصد افراد مبتلا درمان میشوند. برخی افراد ممکن است دچار نوع مزمن افسردگی باشند یا تحت تاثیر علائم منفی افسردگی، به این باور رسیده باشند که افسردگی قابل درمان نیست. با این حال، رواندرمانی و در صورت نیاز دارودرمانی در کنار درمانهای جانبی و خانگی افسردگی را درمان خواهد کرد.